Ana Sayfa Ţiir Antolojisi YazĂ˝lĂ˝ SorularĂ˝ Ders PlanlarĂ˝ ZĂźmreler Egzersizler Ders SunumlarĂ˝ AkĂ˝llĂ˝ Tahta SunularĂ˝ Dosya Ýndir TĂźrkçe Dersi
.:: Anlatým Bozukluklarý::.
Anlatým Bozukluklarý
 

         Bir cümlede düĂžüncenin iyi anlatĂ˝lmasĂ˝ veya anlaÞýlmasĂ˝ için anlatĂ˝m ve anlam bakĂ˝mĂ˝ndan kusursuz olmasĂ˝ lazĂ˝mdĂ˝r. Kusursuz bir cümlede ne eksik bir öge bulunmalĂ˝ ne de gereksiz söcük; ne noktalama eksikliĂ°i olmalĂ˝ ne de dil bilgisi yanlýÞlýðý bulunmalĂ˝dĂ˝r. Çünkü eksik birĂžey olduĂ°unda anlatĂ˝lmak istenen eksik kalĂ˝r, doĂ°al olarak anlaÞýlan da eksik olur. Bunun için doĂ°ru bir anlatĂ˝m sergilemek için bu konulara dikkat edilmesi gerekir. KonuĂžurken bu tip eksikliklerin olmasĂ˝ doĂ°al karÞýlanabilir, ama yazarken buna azami dikkat edilmesi gerekir. AnlatĂ˝m BozukluĂ°u ÇeĂžitleri ĂžunlardĂ˝r.

 
1) Gereksiz Sözcük KullanĂ˝mĂ˝: Bir cümlede aynĂ˝ anlama gelen sözcük veya aynĂ˝ anlamĂ˝ verecek bir ekin olmasĂ˝ anlatĂ˝m bozukluĂ°una neden olur.
Örnek:
"Önceleri kĂ˝lĂ˝ kĂ˝rk yarardĂ˝m, Ăžimdi öyle yapmĂ˝yorum artĂ˝k."
Bu cümlede "artĂ˝k" veya "Ăžimdi" sözcüklerinden birisi gereksiz kullanĂ˝lmýÞtĂ˝r. Çünkü cümlenin içinde ikisi de anlamĂ˝ veriyor. Ýkisinden birisinin kullanĂ˝lmasĂ˝ yeterlidir.
 
"Barutu ilk icat eden Çinliler miydi?" cümlesinde "ilk" sözcüĂ°ü gereksiz kullanĂ˝lmýÞtĂ˝r. Çünkü icat etmek zaten ilk olur. Tekrar cümlede ilk sözcüĂ°ünün kullanĂ˝lmasĂ˝na gerek yoktur.
 
2) ÇeliĂžen Sözcüklerin Bir Arada KullanĂ˝lmasĂ˝: Bir cümlede çeliĂžen sözcükler bir arada kullanĂ˝lmamalĂ˝dĂ˝r. Çünkü bu tür cümleler anlamsĂ˝z olur.
Örnek:
“Eminim ki bunca gürültü patĂ˝rtĂ˝ en çok onu üzmüĂž olsa gerek.”
Bu cümlede “eminim ki” sözcüĂ°ü ile “olsa gerek” sözcük grubu çeliĂžmektedir. Birisi kesinlik bildiriyor, diĂ°eri de ihtimal bildiriyor. BunlarĂ˝n bir cümle içinde olmasĂ˝ bozukluĂ°a neden olur. Cümlede ifade edilmek istenene bakĂ˝larak ikisinden birisinin tercih edilmesi gerekir.
Bunca gürültü patĂ˝rtĂ˝ en çok onu üzmüĂž olsa gerek.”
“Eminim ki bunca gürültü patĂ˝rtĂ˝ en çok onu üzmüĂžtür.”
 
“KuĂžkusuz bütün çalýÞmalarĂ˝nĂ˝n ödülünü sonunda belki alacaksĂ˝n.” Bu cümlede de “kuĂžkusuz” sözcüĂ°ü ile “belki” sözcüĂ°ü çeliĂžmektedir. Ýkisinden birisi cümlede anlatĂ˝lmak istenene göre tercih edilmeli.
“KuĂžkusuz bütün çalýÞmalarĂ˝nĂ˝n ödülünü sonunda alacaksĂ˝n.”
“Bütün çalýÞmalarĂ˝nĂ˝n ödülünü sonunda belki alacaksĂ˝n.”
3) Sözcüklerin YanlýÞ Anlamda KullanĂ˝lmasĂ˝: Bir cümle içinde anlatĂ˝lmak istenen duruma uygun sözcük seçilmediĂ°inde de yanlýÞ anlatĂ˝m sergilenmiĂž olur. Onun için uygun sözcük seçilmelidir. Bu tür anlatĂ˝m bozukluĂ°unun çok olmasĂ˝nĂ˝n nedeni anlamca birbirine karýÞan sözcüklerin olmasĂ˝dĂ˝r.
Örnek:
“GüzelliĂ°inin farkĂ˝nda olduĂ°unu belirten davranýÞlar sergiliyordu.” “Belirten” sözcüĂ°ü yerine “gösteren” sözcüĂ°ü getirilmelidir.
“GüzelliĂ°inin farkĂ˝nda olduĂ°unu gösteren davranýÞlar sergiliyordu.”
 
“Bu kadar çekimser olmana gerek yok; aralarĂ˝na katĂ˝l, giriĂžken ol.” “Çekimser” kelimesi yerine “çekingen” kelimesi getirilmelidir. Çünkü “çekimser” sözcüĂ°ü “davran-“ kelimesiyle beraber kullanĂ˝lĂ˝r. “Çekingen” “ol-“ kelimesiyle kullanĂ˝lĂ˝r. Yani çekimser davranĂ˝lĂ˝r, çekingen olunur.
 
4) SözcüĂ°ün YapĂ˝sĂ˝ndaki YanlýÞlĂ˝k: Bu tür anlatĂ˝m bozukluĂ°u da kelimelere yanlýÞ eklerin getirilmesiyle oluĂžur. Bunu da ancak cümle içinde tespit edilir. 
Örnek:
“ÇocuĂ°u iyi bir doktora bakĂ˝tmak gerekiyor.” Cümlesinde bakĂ˝tmak kelimesi yanlýÞ kullanĂ˝lmýÞtĂ˝r.
“BaktĂ˝rmak” sözcüĂ°ü kullanĂ˝lmalĂ˝dĂ˝r. BakĂ˝tmak sözcüĂ°ü kullanĂ˝ldýðýnda sanki doktor bakĂ˝cĂ˝ anlamĂ˝ çĂ˝kĂ˝yor.
“ÇocuĂ°u iyi bir doktora baktĂ˝rmak gerekiyor.”
 
“Bu eĂžyalarĂ˝ pahalĂ˝latmak müĂžteri kaybĂ˝na yol açar.” PahalĂ˝latmak yerine “pahalĂ˝laĂžtĂ˝rmak” sözcüĂ°ü kullanĂ˝lmalĂ˝dĂ˝r.
5) SözcüĂ°ün YanlýÞ Yerde KullanĂ˝lmasĂ˝: Bir cümlede sözcükler yanlýÞ yerde kullanĂ˝lĂ˝rsa da anlatĂ˝m bozukluĂ°u olur. Bu tür anlatĂ˝m bozukluĂ°u daha çok sĂ˝fatlarĂ˝n veya zarflarĂ˝n yanlýÞ yerde kullanĂ˝lmasĂ˝ndan kaynaklanĂ˝r. 
Örnek:
“Okulu bitirince doktor olarak doĂ°duĂ°u kasabada çalýÞmaya baĂžladĂ˝.” Burada altĂ˝ çizili kĂ˝sma dikkat etmek gerekir. Sanki dünyaya doktor olarak doĂ°muĂž anlamĂ˝ var. “Doktor olarak” sözcük grubu yanlýÞ yerde kullanĂ˝lmýÞtĂ˝r.
Okulu doktor olarak bitirince doĂ°duĂ°u kasabada çalýÞmaya baĂžladĂ˝.
 
Tatil günlerinde benim bomboĂž evde oturduĂ°umu sanmayĂ˝n." “BomboĂž” sözcüĂ°ü yanlýÞ yerde kullanĂ˝lmýÞtĂ˝r.
Tatil günlerinde benim evde bomboĂž oturduĂ°umu sanmayĂ˝n."
6) Deyim ve Atasözü YanlýÞlĂ˝klarĂ˝: KullanĂ˝lan deyimin veya atasözünün cümleye, anlatĂ˝lmak istenene uygun olarak seçilememesinden kaynaklanan bir anlatĂ˝m bozukluĂ°udur. Bu de kullanĂ˝lan deyim veya atasözünün anlamĂ˝nĂ˝n doĂ°ru olarak bilinmemesinden kaynaklanĂ˝r.  
Örnek:
Bir koyundan iki deri çĂ˝kmaz. / Bir koyundan iki post çĂ˝kmaz.
Haydi bakalĂ˝m seç pirincin taÞýnĂ˝. / Haydi bakalĂ˝m ayĂ˝kla pirincin taÞýnĂ˝.
Kafa kafaya vermeyince taĂž yerinden oynamaz. / BaĂž baĂža vermeyince taĂž yerinden oynamaz.
 
Deyimler kalĂ˝plaĂžmýÞ söz gruplarĂ˝ olduĂ°u için bir sözcüĂ°ün yerine eĂž anlamlĂ˝sĂ˝ dahi kullanĂ˝lamaz.
 
7) Tamlama YanlýÞlĂ˝klarĂ˝: Ad tamlamalarĂ˝nda ve ad tamlamasĂ˝ görünümlü eylemsi öbeklerinde  araya sözcükler de girince tamlama eklerinden birinin unutulduĂ°u olur ve bu anlatĂ˝m bozukluĂ°u oluĂžturur.
Örnek:
"Kültürel, toplumsal ve yönetim konularĂ˝nda rast gele adĂ˝m atĂ˝lmamalĂ˝." cümlesinde ise tamlama yanlýÞlýðý yapĂ˝lmýÞtĂ˝r. Bu tamlamayĂ˝ virgül ve baĂ°lacĂ˝ baĂ°lamýÞtĂ˝r.
virgül ile ve baĂ°lacĂ˝ kullanĂ˝lmadýðýnda sanki bu cümle Ăžöyle:
"Kültürel konularĂ˝nda, toplumsal konularĂ˝nda ve yönetim konularĂ˝nda rast gele adĂ˝m atĂ˝lmamalĂ˝." çünkü "konularĂ˝nda" ortak bir tamlayan olarak kullanĂ˝lmýÞtĂ˝r. Bu durumda da yanlýÞ oluyor. DoĂ°rusu Ăžöyle olmalĂ˝dĂ˝r:
 
"Kültürel, toplumsal konularda ve yönetim konularĂ˝nda rast gele adĂ˝m atĂ˝lmamalĂ˝."
 
“Hiçbir anne ve babalarĂ˝n buna itiraz edeceĂ°ini sanmam.”
Bu cümle de Ăžöyle düzeltilmelidir.
Hiçbir anne ve babanĂ˝n buna itiraz edeceĂ°ini sanmam.
 
 
 8) Zamirin gereksiz kullanĂ˝lmasĂ˝ veya eksik olmasĂ˝: BazĂ˝ cümlelerde zamire gerek olmadýðý halde zamirin kullanĂ˝lmasĂ˝ veya gerekli olduĂ°u halde kullanĂ˝lmamasĂ˝ anlam karýÞýklýðýna yol açacaĂ°Ă˝ndan anlatĂ˝m bozukluĂ°u olur.
Örnek:
“GeleceĂ°ini babamdan öĂ°rendim.” cümlesinde onun geleceĂ°ini mi senin geleceĂ°ini mi belli deĂ°ildir. Bu cümle kimin için sarf edilmiĂžse cümlenin baÞýna onun veya senin iyelik zamirlerinden birisi getirilmelidir.
“Onun geleceĂ°ini babamdan öĂ°rendim.”
veya
“Senin geleceĂ°ini babamdan öĂ°rendim.”
 
“YarýÞmada birinci olduĂ°una sevindim.” cümlesinde ise kimin birici olduĂ°u belli deĂ°ildir. “O mu, sen mi” Ăžöyle olmalĂ˝dĂ˝r.
YarýÞmada onun birinci olduðuna sevindim.
veya
YarýÞmada senin birinci olduðuna sevindim.
 
9) Öge EksikliĂ°inden Kaynaklanan AnlatĂ˝m BozukluĂ°u: Bu anlatĂ˝m bozukluĂ°u çok sĂ˝k yapĂ˝lĂ˝yor ve sĂ˝navlarda en çok bu konudan soruluyor. Bu tip bozukluklar genelde sĂ˝ralĂ˝ ve baĂ°lĂ˝ cümlelerde meydana gelir. Onun için sĂ˝ralĂ˝ baĂ°lĂ˝ cümleleri bu bakĂ˝mdan iyi incelemek gerekir.
Örnek:
“KadĂ˝na her fĂ˝rsatta baĂ°Ă˝rĂ˝yor, sürekli aĂžaĂ°Ă˝lĂ˝yordu.” cümlesi virgül ile baĂ°landýðýndan sĂ˝ralĂ˝ bir cümledir. Birinci cümle düzgün ikinci cümle eksiktir. Çünkü cümlenin içinde kimin aĂžaĂ°Ă˝landýðý belli deĂ°ildir.
KadĂ˝na her fĂ˝rsatta baĂ°Ă˝rĂ˝yoronu sürekli aĂžaĂ°Ă˝lĂ˝yordu. (Belirtili Nesne Eksik)
 
Her zaman senin yanĂ˝ndayĂ˝m, seni yalnĂ˝z bĂ˝rakmayacaĂ°Ă˝m. “Ne zaman yalnĂ˝z bĂ˝rakmayacaksĂ˝n?” sorusunun cevabĂ˝ yok.
 
Her zaman senin yanĂ˝ndayĂ˝mhiçbir zaman seni yalnĂ˝z bĂ˝rakmayacaĂ°Ă˝m. (Zarf Tümleci Eksik)
“Kitaptaki yanlýÞlar düzeltilecek ve ikinci baskĂ˝ya girecek.” “BaskĂ˝ya girecek olan nedir?” sorusunun cevabĂ˝ belli deĂ°ildir.
Kitaptaki yanlýÞlar düzeltilecek ve kitap ikinci baskĂ˝ya girecek. ( Özne Eksik)
 
ÇocuĂ°un gözlerindeki yaÞý silip, yerine oturttu. “Kimi yerine oturttu?” sorusunun cevabĂ˝ bulunmamaktadĂ˝r.
ÇocuĂ°un gözlerindeki yaÞý silip, onu yerine oturttu.
 
10) Noktalama YanlýÞlĂ˝klarĂ˝: Bu anlatĂ˝m bozukluĂ°u da genelde virgülün yanlýÞ yerde kullanĂ˝lmasĂ˝ndan veya hiç kullanĂ˝lmamasĂ˝ndan kaynaklanĂ˝r.
Örnek:
YabancĂ˝ dükkandaki eĂžyalarĂ˝ beĂ°enmedi.” Cümlesinde anlam belirsizliĂ°i var.
YabancĂ˝, dükkandaki eĂžyalarĂ˝ beĂ°enmedi.
 
“KadĂ˝n Ăžoförü Ăžöyle bir süzdü.” Cümlesi anlam bakĂ˝mĂ˝ndan belirsizdir. KadĂ˝n sözcüĂ°ünden sonra virgül konulmalĂ˝dĂ˝r.

 

KadĂ˝n, Ăžoförü Ăžöyle bir süzdü.
 
Bu metin 5038 kez okunmuţtur.


YORUMLAR

Anlatým Bozukluklarý
Adý:

Güvenlik Kodu

Y7S19M
Güvenlik Kodunu Yaz
Not : Boţ Alan Býrakmayýnýz.
   
Yorumlayan: HACKLAYICI  tarih: 04-03-15 
 virgĂźlĂźn yanlýÞ yerde kullanĂ˝lmasĂ˝ndan kaynaklĂ˝ anlatĂ˝m bozukluĂ°u yok mu?
 

Yorumlayan: ayse  tarih: 25-11-13 
 BAYILDLM
 


         
 

HAZIRLAYAN AZÝZ BELEN